İhbar tazminatı, belirsiz süreli iş sözleşmesinin, kanunda öngörülen bildirim sürelerine uyulmadan feshedilmesi hâlinde ödenen tazminattır. Hukuki dayanağı 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesidir. İhbar tazminatı hem işçi hem işveren yönünden söz konusu olabilir. Bu rehberde ihbar sürelerini, hesaplama yöntemini ve kıdem tazminatından farkını örneklerle açıklıyoruz.
İhbar (Bildirim) Süreleri
İş sözleşmesini fesheden taraf, diğerine kıdeme göre belirlenen süre kadar önceden bildirimde bulunmalıdır:
| Kıdem | Bildirim süresi |
|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta |
| 6 ay – 1,5 yıl | 4 hafta |
| 1,5 yıl – 3 yıl | 6 hafta |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta |
Bu sürelere uymadan fesih yapan taraf, karşı tarafa bu sürelere ait ücret tutarında ihbar tazminatı öder. Süreler asgari olup sözleşmeyle artırılabilir.
İhbar Tazminatına Kimler Hak Kazanır?
- İşveren işçiyi bildirim süresi vermeden çıkarırsa, işçiye ihbar tazminatı öder.
- İşçi istifa ederken bildirim süresine uymazsa, işverene ihbar tazminatı ödemek durumunda kalabilir.
- Haklı nedenle (derhal) fesihte (4857 m.24-25) ihbar tazminatı gündeme gelmez.
Örnek (işçi lehine): 4 yıl çalışmış bir işçi, ihbar süresi (8 hafta) tanınmadan işten çıkarılırsa, 8 haftalık giydirilmiş brüt ücreti tutarında ihbar tazminatına hak kazanır.
Örnek (işçi aleyhine): Aynı işçi, 8 hafta önceden bildirmeden bir günde istifa edip ayrılırsa, işveren ondan 8 haftalık ücret tutarında ihbar tazminatı talep edebilir.
İhbar Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
İhbar tazminatı, kıdeme denk gelen hafta sayısı kadar giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır (giydirilmiş ücret; çıplak maaşa ek olarak yol, yemek ve düzenli primleri kapsar).
Örnek (hesap): Giydirilmiş haftalık ücreti 7.500 TL olan, 4 yıllık işçi için ihbar tazminatı: 8 hafta × 7.500 = 60.000 TL (brüt; vergiler ayrıca hesaplanır).
Kıdem Tazminatından Farkı
| Özellik | İhbar tazminatı | Kıdem tazminatı |
|---|---|---|
| Sebep | Bildirim süresine uyulmaması | En az 1 yıl kıdem + hak kazandıran fesih |
| Vergi | Gelir + damga vergisi | Sadece damga vergisi |
| Kim öder | İşveren veya işçi | Kural olarak işveren |
İş Arama İzni
Bildirim süresi içinde işverenin, işçiye iş araması için günde en az iki saat ücretli izin vermesi gerekir (4857 m.27). İşçi isterse bu izinleri birleştirebilir.
Sık Yapılan Hatalar
- İhbar tazminatının kıdem gibi gelir vergisinden istisna olduğunu sanmak (değildir).
- İstifa ederken ihbar süresine uymayıp beklenmedik bir borçla karşılaşmak.
Sıkça Sorulan Sorular
İstifa eden işçi ihbar tazminatı alır mı? Hayır. İhbar süresine uyarak istifa eden alamaz; uymazsa işverene ödemek durumunda kalabilir.
İhbar tazminatından vergi kesilir mi? Evet; gelir vergisi ve damga vergisine tabidir.
İhbar ve kıdem birlikte alınabilir mi? Evet; koşulları oluştuğunda her ikisi de gündeme gelebilir.
İhbar tazminatı zamanaşımı ne kadar? İş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren beş yıl.
İhbar süresi içinde işe gelmeyebilir miyim? Süre içinde iş ilişkisi devam eder; ancak iş arama izni hakkınız vardır.
İlgili yazılar: Kıdem Tazminatı · İşe İade Davası · Fazla Mesai Ücreti
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.