Ceza hukukunda bazı suçların soruşturulması ve kovuşturulması mağdurun şikâyetine bağlıdır. Ayrıca kanun, belirli suçlarda tarafların anlaşmasını sağlayan uzlaştırma kurumunu düzenlemiştir. Bu rehberde şikâyetten vazgeçmenin ve uzlaşmanın ne anlama geldiğini, sürelerini ve ceza sürecine etkisini örneklerle açıklıyoruz.

Şikâyete Bağlı Suçlar ve Şikâyet Süresi (TCK m.73)

Kanunda bazı suçların takibi şikâyete bağlanmıştır (basit yaralama, hakaret, tehdidin temel şekli, konut dokunulmazlığının ihlali gibi). Bu suçlarda mağdur, fiili ve failini öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde şikâyette bulunmalıdır. Şikâyete bağlı olmayan (re’sen takip edilen) suçlarda ise mağdurun şikâyetçi olup olmaması davanın açılmasını tek başına etkilemez.

Örnek (süre): Komşusunun kendisine hakaret ettiğini öğrenen kişi, bu tarihten itibaren altı ay içinde şikâyet etmezse, hakaret (şikâyete bağlı) suçundan soruşturma yapılamaz.

Şikâyetten Vazgeçmenin Sonuçları

Şikâyete bağlı bir suçta mağdur şikâyetinden vazgeçerse:

  • Soruşturma aşamasındaysa kovuşturmaya yer olmadığına karar verilebilir.
  • Kovuşturma aşamasındaysa davanın düşmesine karar verilebilir.

Şikâyetten vazgeçme kural olarak vazgeçildiği anda hüküm doğurur ve geri alınamaz. Birden fazla şüpheli varsa, vazgeçmenin tümünü kapsayıp kapsamadığı ayrıca değerlendirilir.

Uzlaştırma Nedir? (CMK m.253-255)

Uzlaştırma, kanunda sayılan belirli suçlarda mağdur ile şüpheli/sanığın bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşmasını sağlayan bir usuldür. Uzlaşma sağlanırsa soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilebilir; kovuşturmada dava düşebilir.

Önemli: Uzlaşma kapsamındaki bir suçta, uzlaştırma süreci işletilmeden dava açılması usule aykırılık oluşturur. Uzlaştırma; kasten yaralamanın basit hâlleri, tehdit, hakaret, konut dokunulmazlığının ihlali gibi pek çok suçu kapsar.

Örnek (uzlaşma): Komşular arasındaki basit yaralama olayında taraflar uzlaştırmacı eşliğinde anlaşır ve uzlaşma tutanağı düzenlenirse, dava düşer; sanık hakkında ceza verilmez.

Örnek (edim): Uzlaşmada, zararın giderilmesi ya da bir özür gibi edimler kararlaştırılabilir; edim yerine getirildiğinde uzlaşma tamamlanmış olur.

Sıkça Sorulan Sorular

Her suçta şikâyetten vazgeçilebilir mi? Hayır; yalnızca şikâyete bağlı suçlarda vazgeçme davayı sonlandırır. Re’sen takip edilen suçlarda vazgeçme tek başına davayı düşürmez.

Uzlaşma ile şikâyetten vazgeçme aynı şey mi? Hayır; uzlaşma uzlaştırmacı eşliğinde yürütülen ayrı bir usuldür, şikâyetten vazgeçme ise mağdurun tek taraflı beyanıdır.

Uzlaşmayı kabul etmek zorunda mıyım? Hayır; reddedebilirsiniz, süreç olağan biçimde devam eder.

Şikâyet süresini kaçırırsam ne olur? Şikâyete bağlı suçlarda altı aylık süre kaçarsa soruşturma yapılamaz.

Vazgeçtikten sonra tekrar şikâyetçi olabilir miyim? Kural olarak hayır; şikâyetten vazgeçme geri alınamaz.

İlgili yazılar: HAGB Nedir? · Kasten Yaralama Suçu · Tehdit ve Hakaret Suçu

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.