Yıllık ücretli izin, işçinin dinlenme hakkının bir parçası olarak Anayasa ve 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53 ila 56. maddeleriyle güvence altına alınmıştır. Bu rehberde yıllık izne hak kazanma şartını, izin sürelerini ve kullanılmayan izinlerin akıbetini örneklerle açıklıyoruz.
Yıllık İzne Hak Kazanma Şartı
Yıllık izne hak kazanmak için işçinin, işe başladığı tarihten itibaren en az bir yıl çalışmış olması gerekir (deneme süresi de bu bir yıla dâhildir).
Kaç Gün Yıllık İzin Kullanılır?
İzin süreleri kıdeme göre kanunda asgari olarak belirlenmiştir:
| Kıdem | Yıllık izin (asgari) |
|---|---|
| 1 – 5 yıl (5 dâhil) | 14 gün |
| 5 – 15 yıl | 20 gün |
| 15 yıl ve üzeri | 26 gün |
Ayrıca 18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük işçiler için izin 20 günden az olamaz. İzin günleri hesaplanırken hafta tatili ve genel tatiller izin süresinden sayılmaz (izne eklenir).
Örnek: 7 yıldır aynı işyerinde çalışan işçi, yılda en az 20 gün yıllık ücretli izne hak kazanır. İzne denk gelen resmî tatil günleri bu 20 güne dâhil edilmez; süre kadar uzar.
Kullanılmayan İzin Ücrete Döner mi?
Yıllık izin, iş ilişkisi devam ederken kural olarak ücrete dönüştürülemez; amaç dinlenmedir. Ancak iş sözleşmesi sona erdiğinde, kullanılmayan yıllık izin süreleri son ücret üzerinden işçiye ödenir (4857 m.59). Bu alacak da beş yıllık zamanaşımına tabidir.
Örnek: 6 yıllık çalışması boyunca toplam 18 gün izin kullanmayan işçi, işten ayrılırken bu 18 günün ücretini son (çıplak) ücreti üzerinden talep edebilir.
İzin Bölünebilir mi?
Tarafların anlaşmasıyla yıllık izin, bir bölümü en az on gün olmak üzere bölünebilir.
Sık Yapılan Hatalar
- İznin “yanacağını” düşünüp kullanmamak; oysa kullanılmayan izin, çıkışta ücrete dönüşür.
- İzin defterindeki imzaların ve kayıtların kontrol edilmemesi.
Sıkça Sorulan Sorular
İşveren iznimi istediği zamana erteleyebilir mi? İzin zamanını işveren belirleyebilir; ancak izin hakkı ortadan kaldırılamaz ve makul sürede kullandırılmalıdır.
İzin sırasında ücretim ödenir mi? Evet; yıllık izin ücretli izindir.
İşten çıkınca birikmiş izinlerimi alabilir miyim? Evet; kullanılmayan izinler sözleşmenin sona ermesiyle ücret olarak talep edilebilir.
Yıllık izin bölünebilir mi? Anlaşmayla, bir bölümü en az on gün olmak üzere bölünebilir.
İzin ücreti hesaplanırken hangi ücret esas alınır? Çıkış hâlinde kullanılmayan izinler için son (çıplak) ücret esas alınır.
Hastalık izni yıllık izinden düşülür mü? Hayır; rapor (istirahat) süreleri yıllık izinden ayrıdır.
İlgili yazılar: Fazla Mesai Ücreti · Kıdem Tazminatı · İhbar Tazminatı
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.